Mặt Nạ Da Người

Ki Mangun Suroto không chế tác gỗ, ông chế tác câu chuyện. Trong xưởng Wayang của ông – nơi tối sẫm chỉ có mấy tia nắng lọt qua mái tranh rêu phong rơi lên những chiếc rối gỗ với đôi mắt khảm ngọc lấp lánh – không có thứ nào là chỉ để biểu diễn. Mỗi con rối, mỗi chiếc mặt nạ, đều là một cánh cửa. Và ông đã mở quá nhiều cánh cửa. Ông biết về những nghi lễ cổ xưa, những lời nguyền đã mờ nhạt trong sách kinh cổ xưa nhất của Jawa, nói về việc hô biến những vật vô tri thành vật chứa linh hồn. Giàu có? Bất tử? Ông mỉm cười trước những từ ấy. Sự giàu có ông đã có – những căn nhà, những mảnh đất, sự tôn trọng của giới nghệ cao cấp. Sự bất tử, thì đó là thứ ông đang theo đuổi bằng một con đường khác: bắt một linh hồn trẻ, thanh khiết, chưa bị vấy bẩn bởi tham vọng hay hận thù, và đóng nó vào một chiếc mặt nạ. Mặt Nạ Da Người. Không phải da thật, nhưng là một loại da tổng hợp – một bí mật tồn tại qua từng thế hệ thợ lành nghề Wayang – được tẩm trộn với tro từ những bản kinh bị đốt, với mật của cây kasturi và với chính hơi thở cuối cùng của kẻ hiến tế. Nó không chiếm đoạt cái chết, nó níu kéo cái chết, biến nó thành một kho lưu trữ.

Citra đến với tư cách một nghệ sĩ Sinden, một giọng hát được trả tiền để nâng đỡ buổi lễ. Cô trẻ, đôi mắt luôn tìm kiếm ánh sáng trong đám đông, giọng hát trong trẻo có thể làm tan biến bầu không khí ngột ngạt nhất của một nhà trường học cũ kỹ. Nhưng đằng sau nụ cười đó là một quyết tâm đá. Em gái cô, ở Bali, đang nằm viện với bệnh lý tim phức tạp. Tiền phẫu thuật là một con số khổng lồ, một cái gì đó tưởng như không thể với tay tới. Khi Ki Mangun đề nghị cô hát trong một “nghi lễ đặc biệt” cho những bậc cao niên Wayang – một chuyến công du tưởng niệm – với số tiền gấp đôi thông thường, cô không do dự. Cô không biết rằng từ “đặc biệt” trong từ điển của ông có nghĩa là “duy nhất lần cuối”. Cô chính là vật tế được chọn, vì giọng hát của cô chưa bị bám bụi thế gian, vì ánh mắt cô vẫn còn sáng tươi. Một linh hồn trong trắng để khóa chặt phép thuật.

Ban đầu, mọi thứ có vẻ bình thường. Nhưng dần dần, những buổi tập luyện không còn là tập hát. Ki Mangun dẫn cô vào căn phòng kín sau xưởng rối – nơi treo đầy những chiếc mặt nạ cũ kỹ, những cái mặt nhăn nheo, méo mó trong bóng tối. Ông cho cô uống trà vàng. Cô bắt đầu thấy những giấc mơ kỳ lạ: tiếng đàn gender ringing vang trong tĩnh mạch, những bóng ma mặc trang phục Wayang cổ xưa lần dưới sàn gỗ, và một chiếc mặt nạ không có chủ nhân – một tấm mặt trống trơn, chỉ có hai lỗ hổng – thì thầm trong giấc mơ: “Cô sẽ là cái khung. Cô sẽ là cái nôi.”

Cô nhận ra sự đánh lừa khi thấy ông ta đối xử với một chiếc mặt nạ khác một cách kỳ lạ. Một chiếc mặt nạ gỗ thông thường, nhưng bên trong được nhét đầy cỏ khô và một lớp vải đỏ nhạt. Ki Mangun thì thầm lời cầu nguyện, rồi lấy một cây kim gỗ xuyên qua mép mặt nạ, nhỏ giọt máu từ ngón tay mình lên vải đỏ. Cô nghe thấy một tiếng rên rĩ rất nhỏ, không phải từ ông ta, mà từ chính chiếc mặt nạ. Đó không phải là nghi lễ biểu diễn. Đó là cửa sổ. Một cửa sổ để một thứ gì đó vượt qua. Và cô – với giọng hát của mình – sẽ phải mở cánh cửa rộng ra.

Một tối, bị trực giác dồn dập, cô lẻn vào kho lưu trữ bí mật của ông. Nơi đó không chỉ có Wayang. Có hàng trăm chiếc mặt nạ, nhưng không phải tất cả đều bằng gỗ. Một số là da – da thật, mỏng, nhăn nheo, được treo lủng lẳng như những chiếc bong bóng xẹp. Trên mỗi chiếc mặt nạ có một tấm thẻ treo: “Siti, vũ công , 2018”, “Rangga, nghệ sĩ đàn keman , 2020”. Những cái tên cô từng nghe. Những người đã “mất tích”. Họ không chết vì bệnh tật. Họ được thu về. Ki Mangun không giết họ. Ông ta lấp họ. Họ trở thành một phần của bộ sưu tập – những “linh hồn gác cổng” cho những nghi lễ tiếp theo, cho những chiếc mặt nạ mới, vì quyền năng của ông ta ngày càng lớn, sự giàu có ngày càng nhiều. Bất tử? Có lẽ ông ta chỉ đang kiếm tìm sự trường thọ bằng cách giam giữ hơi thở của người khác trong những chiếc mặt nạ.

Đêm trước buổi lễ, cô bị giam trong phòng tập. Ki Mangun đến, tay cầm chiếc mặt nạ cuối cùng – không phải gỗ. Mặt Nạ Da Người. Một tấm da mỏng, trong suốt, như được làm từ một loại da thú kỳ lạ, phủ đầy các ký hiệu khắc bằng sáp ong. Nó xấu xí, sống động, và có vẻ như đang thở trong cái nắm tay của ông ta. “Cô sẽ hát bài ‘Panglipur Lara’,” ông ta nói, giọng dịu dàng như ru ngủ. “Bài ca an ủi. Khi cô hát, hơi thở và tiếng nói của cô sẽ đi qua chiếc mặt nạ. Nó sẽ hấp thụ linh hồn cô. Và tôi… tôi sẽ giữ lấy nó. Tôi sẽ trở thành cộng sự của những vị thần. Tôi sẽ không bao giờ già, không bao giờ yếu, không bao giờ… cô đơn.”

Citra nhìn thấy nỗi khát vọng trong đôi mắt của ông ta, một nỗi khát vọng thứ hai cô từng thấy – chỉ ở người đã sống quá lâu và thấy mọi thứ phai nhạt. Nhưng cô cũng nhìn thấy điều khác: sự sợ hãi. Không phải sợ cái chết, mà sợ sự tan rã. Sợ trở nên vô nghĩa. Đó là điểm yếu.

Trong khoảnh khắc tưởng chừng bất lực, cô chợt nhớ lời của một giáo sư xưa, một người đàn bà già từng dạy cô hát, người từng nói: “Giọng hát của Sinden không phải để đi ra, mà để gọi về. Mỗi nốt nhạc là một cái bẫy. Người hát là người cầm dây câu. Cô có thể câu những gì mình muốn về.”

Khi Ki Mangun áp chiếc mặt nạ da người lên mặt cô, lạnh buốt, cô không cưỡng lại. Cô để ông ta cột cô vào chiếc khay gỗ. Nhưng trong đầu, cô không cầu nguyện với các vị thần theo lời dạy của ông ta. Cô hát. Cô hát “Panglipur Lara” – nhưng không phải bằng lời. Cô hát bằng ý chí. Cô hình dung ra mỗi nốt nhạc như một sợi dây ánh sáng, và thay vì để nó chảy vào chiếc mặt nạ, cô dùng nó để quấn quanh các linh hồn trong những chiếc mặt nạ khác đang treo trên tường. Cô gọi chúng về. Cô nói: “Tôi không phải là nơi các anh dựng lều. Tôi là người dẫn đường. Này, các anh có nghe thấy tiếng gọi chứ? Hãy theo tôi về.”

Điều kỳ diệu xảy ra. Chiếc mặt nạ da người trên mặt cô không còn lạnh. Nó bắt đầu ấm dần, rồi nóng rực. Ki Mangun kêu lên một tiếng đau đớn. Ông ta nhìn chằm chằm vào chiếc mặt nạ, thấy lớp da bắt đầu dao động, như máu đang chảy ngược. “Không thể… cô… cô đang lấy đi…!” Ông ta cố gắng giật chiếc mặt nạ ra, nhưng nó dính chặt vào mặt Citra. Cô nhắm mắt, tiếp tục hát trong tâm trí, một bản hát mà chỉ cô nghe thấy.

Rồi tất cả các chiếc mặt nạ trên tường đồng loạt rung lên. Những chiếc mặt nạ gỗ bắt đầu rỉ máu từ đuôi mắt. Những chiếc mặt nạ da người khác bắt đầu thổi phồng, như được thổi căng bởi một luồng gió vô hình. Từ những lỗ hổng trên chúng bắt đầu tuôn ra những làn khói nhỏ, màu xám nhạt. Các linh hồn – Darusman, Lestari, và bao kẻ khác – đã được giải thoát. Và chúng không đi về cõi siêu nhiên. Chúng đổ về phía Ki Mangun. Chúng trôi vào cơ thể ông ta như những đám mây tro tàn, chui qua mũi, miệng, tai ông ta. Ông ta giãy giụa, cố gắng hét, nhưng không có tiếng nói. Chỉ có một tiếng rít khô khốc, còn hơn cả tiếng thở còn sót lại của một con thú đang chết.

Khi sáng rõ, người ta tìm thấy Ki Mangun Suroto ngồi bất động trước bệ thờ. Ông ta không chết. Nhưng ông ta trống rỗng. Đôi mắt ông ta trắng đục, không còn phản chiếu ánh sáng. Miệng há hốc, nhưng không thở. Xung quanh ông, những chiếc mặt nạ gỗ bình thường, nhưng tất cả các chiếc mặt nạ da người đều biến mất. Chỉ còn lại một chiếc – chiếc duy nhất ông ta dùng cho Citra – được đặt lên ngực ông. Nó bây giờ trông giống hệt một chiếc mặt nạ gỗ bình thường, khô cứng, vô tri. Nhưng ai đó nhìn kỹ sẽ thấy bên trong, ở lớp da tổng hợp, có những nếp nhăn nhỏ, như những khuôn mặt đang cố thoát ra.

Citra biến mất. Không ai biết cô đi đâu. Chỉ còn lại một chiếc áo sô cán la phai màu treo ở xưởng Wayang. Và một bản nhạc cổ, chưa từng được viết ra, bắt đầu được hát lên bằng một giọng hát không rõ giới tính, không rõ tuổi tác, vang lên trong những đêm trăng đẹp ở Lyari – một bản hát không phải để giải thoát, mà để nhắc nhở. Nhắc nhở rằng những thứ được đóng khung, được đựng trong mặt nạ, dù là da người hay gỗ, rốt cuộc cũng chỉ là một cái xác. Và cái gì được gọi về bằng giọng hát chân thành, sẽ không bao giờ có thể bị giam lại.

Mặt Nạ Da Người giờ không còn là công cụ tà thuật. Nó trở thành bia tưởng. Và người mang nó đi – không phải để sở hữu quyền năng, mà để gìn giữ ký ức cho những linh hồn đã bị cướp đi tiếng nói. Citra đã trở thành một nữ vệ sĩ của những kẻ đã mất, dùng chính giọng hát của mình – thứ mà Ki Mangun từng muốn cướp – để làn sóng vô hình đưa những câu chuyện của họ trôi đi, không theo hướng trở về với quá khứ, mà hướng về phía trước, như một lời cảnh báo cho bất cứ ai dám nghĩ đến việc lấy mất tiếng nói của kẻ khác để nuôi tham vọng của mình.